Patrick Politiek

Links – Rechts

Posted in landelijke politiek by patrickpolitiek on februari 26, 2012

Rechts is hoe het nu eenmaal gaat, links is hoe het zou moeten zijn.

Deze oneliner had ik al eens genoteerd om een column mee te beginnen. Aanleiding om deze zin nu op kop te zetten is mijn lectuur van Rutger Claassens ‘politieke filosofie van vandaag’ onder de titel Het huis van de vrijheid. Claassen probeert met behulp van een ‘rijker vrijheidsbegrip’ de tegenstelling tussen rechts en links de overbruggen. In onderstaande passage omschrijft hij die tegenstelling.

“De natuur heeft de een met veel talenten bedeeld en de ander met weinig. De civiele en politieke rechten compenseren dit deels, doordat zij aan iedereen, sterk of zwak, talentvol of talentloos, in gelijke mate toekomen. Toch zullen mensen ongelijk tevoorschijn komen uit de economisch ratrace. (…) Zijn deze ongelijke uitkomsten onrechtvaardig? In hoeverre moeten we in naam van morele gelijkwaardigheid natuurlijke ongelijkheden compenseren? (…) Kan iemand die (zeer) economisch ongelijk is aan anderen, nog wel autonoom handelen in de samenleving die hij met die anderen vormt? Links beantwoordt die vraag meestal ontkennend en rechts bevestigend. Daardoor is links vaak voorstander van (meer) economische gelijkheid dan uit het spontane economische proces voortkomt en rechts voorstander van het accepteren van dat spontane proces.”

Zie je, die openingszin van mij is in al zijn boudheid best een adequate samenvatting van de tegenstelling.

Claassen beredeneert vervolgens dat links en rechts zich allebei beroepen op ‘het ideaal van de vrije mens, begrepen als de autonome mens’ en dat ‘het conflict gaat over de vraag wat de gemeenschap moet doen voordat we kunnen zeggen dat individuen echt autonoom zijn en verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor hun daden.’ Het gedeelde ‘autonomie-ideaal’ is de bouwtekening waarmee Claassen zijn ‘huis van de vrijheid’ bouwt, waarin links en rechts goed samen door een deur kunnen.

Als ik er aan toekom om nog eens een complete recensie van dit boek te componeren – dat overigens vol staat met interessante redeneringen over paternalisme en verheffing, groei en duurzaamheid en identiteit en integratie -, zal ik ingaan op de vraag waarom je in vredesnaam ten tijde van een rechts kabinet dat de tegenstelling met links extreem op de spits drijft, zou proberen de kloof tussen links en rechts te overbruggen. Ook is het verleidelijk hier al te noteren dat de hele notie van de autonome mens na het lezen van Wij zijn ons brein van Dick Swaab helemaal nergens op lijkt te slaan. En dan laat ik het meteen ook maar uit mijn hoofd om Claassens keuze voor vrijheid als enige van de trits liberté égalité fraternité beredeneerd af te wijzen als een evident rechts uitgangspunt.

Gesterkt door mijn constatering dat de samenvatting Rechts is hoe het nu eenmaal gaat, links is hoe het zou moeten zijn filosofisch hout blijkt te snijden, durf ik het wel aan om de tegenstelling nog wat verder uit te werken. En wel in de vorm van nog een paar ‘antifonen’. Het zou aardig zijn van de lezers als zij bereid zijn her en der de filosofische of politicologische onderbouwingen van de navolgende duozinnen zelf op te sporen.

Rechts is hoe het nu eenmaal gaat Links is hoe het zou moeten zijn
Rechts is ieder voor zich Links is samen
Rechts is keihard ingrijpen Links is voorkomen beter dan genezen
Rechts is niet goed wijs Links is eigenwijs
Rechts is koekje van eigen deeg Links is lieverkoekjes
Rechts is bezuinigen Links is zuinig aan doen
Rechts is de baas zijn Links is erover praten
Rechts is bezitten Links is kraken
Rechts is Maxima Links is minima
Rechts is bonus Links is uitkering
Rechts is geen kunst aan Links is cultuur
Rechts is 130 Links is minder dan de helft
Rechts is dereguleren Links is overtreden (gedogen is tegenwoordig rechts)

Overigens: om vooruit te komen heb je zowel je linker als je rechter been nodig…

Tagged with: , , ,

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. Theo Brand said, on juli 17, 2012 at 9:24 pm

    Goed verhaal, Patrick. Dank!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: