Nadenken

Van de week gaf iemand die zelf ook een weblog onderhoudt, maar van wie ik de naam niet aan de openbaarheid zal prijsgeven, mij de tip: ‘je moet niet te veel nadenken, gewoon een stukje tikken en hup, online ermee. Weet je wat ik veel doe? Ik maak tegenwoordig snel een paar fotootjes en zet daar wat onderschriften bij, mensen gaan al die lappen tekst toch niet lezen. Ze vinden het juist fijn om een korte impressie te krijgen van wat je hebt gedaan.’

De snelle denker heeft het al door. ik heb deze raad opgevolgd. Dit is het resultaat.

Ik heb het uit beleefdheid niet gezegd natuurlijk, maar ik dacht het wel (en het kostte me moeite mijn gedachtestroom die normaliter zo graag de buitenwereld opzoekt in te dammen): dit is nu precies – maar dan ook voor de volle honderd procent helemaal exact nauwkeurig, voor zover ons menselijk brein precisie toestaat – precies wat ik tegen al dat getwitter en ge-blog heb…

niet te veel nadenken
snel
fotootje
niet lezen

(en dan is het nog een GroenLinkser ook, hoe gaat een normaal mens om met zo’n cognitieve dissonant?)

Gelukkig vertelde kort daarvoor een andere GroenLinkser me dat hij onlangs een paar van mijn beschouwingen had gelezen en hij merkte op dat ik kennelijk veel nadacht over het vraagstuk van het functioneren van onze democratie. Er zijn dus toch nog mensen die lezen, een tekst beschouwen als een uitnodiging tot nadenken en van gedachten wisselen… een pak van mijn hart. Ik doe vreselijk mijn best mijn zoon op de basisschool eraan te laten wennen dat een gedachtegang soms meer dan twee zinnen achter elkaar kan omvatten. ik ben weer vol vertrouwen!

Dit doe ik trouwens niet weer.

De overheid als tegenstander

Beste raadsleden,
De gemeente Zwolle heeft de vervelende eigenschap om de problemen in stukjes te knippen en die in volgorde van politieke urgentie aan te pakken. Bij elke deeloplossing sluit ze opties af. Tegen de tijd dat de burgers aan de beurt zijn, zijn alle opties vergeven en staan de burgers voor voldongen feiten: “Jammer maar helaas voor u, het kan niet anders!”
(…)
De communicatie van de gemeente in voor burgers relevante kwesties lijkt er vooral op gericht om de burgers te laten zien hoe goed de gemeente het doet. En als de burger daar niet in meegaat is het: “Bent u het er niet mee eens? Dan zal ik het u nog een keertje uitleggen!”
(…)
Als burgers met hun inhoudelijke zienswijzen komen, worden die niet inhoudelijk (bestuurlijk of ambtelijk) behandeld, maar juridisch. Bij de juristen gaat het maar om één ding: ‘kunnen wij een verhaal in elkaar knutselen waarmee de gemeente zichzelf wijs kan maken dat ze  formeel ‘rechtmatig’ gehandeld heeft?’ Als dank voor de bewezen diensten krijgen de participerende burgers
vervolgens een gedrocht in handen geduwd: de beruchte ‘Nota van  Inspraak en Overleg’. Daarin kunnen ze lezen dat zij het ‘jammer maar helaas het spijt ons ook nu weer maar het is niet anders’ bij het verkeerde eind hebben. Burgers die daar achter komen besluiten nogal eens om het gevecht zelf ook juridisch te gaan voeren. En verliezen dat dus óók. Althans bij de gemeente. Bij de RvS en de rechter wil dat nog wel eens anders liggen.
(…)
Op een enkele uitzondering na, heb ik de gemeente leren kennen als een club die ondanks alle schijn van het tegendeel aan het einde van de rit altijd haar zin wil hebben en daarbij bovendien ook nog eens altijd haar gelijk wil hebben. En daarbij geen middel schuwt. Als burger krijgt je daar een keer genoeg van.
(…)
We praten hier niet over plooitjes gladstrijken, maar over fundamenteel en al jarenlang negeren van belangen van burgers. Dat kunt u niet glad strijken in een praatclubje. Dat dient fundamenteel en formeel te worden aangepakt.

Een betrokken en participerende burger*

 

Beste burger,
Het hoge woord moet er maar meteen uit: het is allemaal waar wat je zegt, toch heb je het volkomen bij het verkeerde eind. Je ziet de gemeente namelijk als tegenstander. Dit is een fundamentele vergissing en een vreselijke bron van misverstanden en aanhoudende ellende.

Eerst maar eens wat er allemaal waar is van je aanklacht.

De gemeente stelt burgers nogal eens voor voldongen feiten. – Ja.
Problemen worden in volgorde van politieke urgentie aangepakt. – Klopt.
Daartoe worden nogal eens kwesties in deelproblemen uiteengetrokken. – Heel menselijk inderdaad.
Ambtenaren en wethouders verdedigen een ingenomen standpunt en leggen graag nog eens uit waarom. – Absoluut aan de orde van de dag, al zijn er ook flink wat gevallen bekend waarin men zich laat overtuigen door individuele burgers of belangengroepen. Er zijn al heel wat bomen gered, fietspaden gestrooid, woningen minder of ergens anders gebouwd, rotondes aangelegd, wegen verbreed of juist versmald, fietsenklemmen geplaatst, busroutes gewijzigd, parken beter ingericht, speeltoestellen vernieuwd en er is , om iets heel anders te noemen, een complete daklozenopvang naar een betere plek gedirigeerd door de beargumenteerde inbreng van individuele of groepen burgers die de moeite namen mee te denken en mee te praten.

En ja, als na een interactief beleidsproces – in Zwolle is daarvoor de term ‘beginspraak’ in zwang –  de uitkomsten van het overleg met alle belanghebbenden worden verankerd, slaan alle partijen de formeel-juridische weg in van bestemmingsplan, zienswijzen en beroepsmogelijkheden. – Zeker, partijen die eerst samen aan de overlegtafel hebben geprobeerd een goed plan te maken, kunnen in het vervolg van het traject alsnog een juridisch geschil aangaan. Gelukkig maar dat die mogelijkheid er is: anders zou je ook zomaar het slachtoffer kunnen worden van een clubje dat in een mooi participatieproces de eigen gedeelde belangen doordrukt ten koste van jouw belang, zonder dat er ooit nog een mens naar omkijkt. Dat hebben we gelukkig netjes geregeld in ons systeem van checks and balances.

Maar, maar, maar

“De gemeente”, dat zijn wij allemaal. De gemeente is niet een abstracte organisatie waarvan de werknemers jou als burger eens lekker hun wil kunnen opleggen.

De voldongen feiten waar je het over hebt, zijn tot stand gekomen in een democratisch proces. De gekozen volksvertegenwoordigers leggen bijvoorbeeld van tevoren de voorwaarden vast waaraan de uitkomsten van een planproces met alle betrokken partijen moeten voldoen. Als de gemeenteraad bepaalt dat er aan de rand van de binnenstad nog zoveel woningen bij moeten komen, dan is dat een voldongen feit waar alle participerende burgers die aan de tekentafel zitten, het mee moeten doen. Dat is niet om de betrokken burger die van het parkeerterrein daar graag een mooi park wil maken, dwars te zitten. Dat is omdat voor de meerderheid in de raad het belang van die woningen voor de stad het zwaarste weegt. Zo zijn de spelregels nu eenmaal. Die raad is er nu juist om alle belangen een stem te geven en tegen elkaar af te wegen en de knopen door te hakken.

Die raad is er ook om de problemen aan te pakken in volgorde van belangrijkheid. En daarbij  te letten op de kosten. Het fietsparkeerprobleem op het plein waaraan theater Odeon, filmtheater Het Fraterhuis en Museum de Fundatie ligt los je misschien het beste op door de lege discotheek om de hoek op te kopen en om te bouwen tot fietsenstalling. Maar die paar miljoen zijn ook dringend gewenst voor urgentere problemen in de stad. Daar hoeft de individuele burger-kroegeigenaar die geen fietsen voor zijn terras wil geen rekening mee te houden. Maar de volksvertegenwoordiging wel. Daarom stelt de gemeenteraad in het algemeen belang de grenzen vast, waarbinnen verder iedereen mag opkomen  voor zijn eigen stokpaardjes, fantastische ideeën en particuliere belangen.

En de gemeente die zoals je zegt ‘haar zin wil hebben’ heeft in dit soort gevallen volgens de spelregels per definitie gelijk. Die ambtenaren die nog eens uitleggen waarom echt niet kan wat je wil, zijn de uitvoerders van het beleid dat wij raadsleden namens alle Zwollenaren vaststellen in het belang van de hele stad en haar inwoners.

Groene en Linkse groet,
Patrick Rijke
lid gemeenteraad Zwolle

 

*de citaten zijn uit een werkelijk verstuurde e-mail, waarin de betreffende inwoner van Zwolle zichzelf als zodanig betitelt.

Menselijke maat

‘De mens is de maat van alle dingen’ – de beroemde homo mensura-stelling van Protagoras is wellicht de meest basale legitimatie van demokratie: mensen maken zelf wel uit wat de regels in de samenleving zijn; ze geeft ook de beperking ervan aan: demokratie wordt begrensd door het bevattingsvermogen van de menselijke geest.

Helaas houden problemen waarmee de mensheid wordt geconfronteerd zich niet altijd aan de grenzen die de mens, al dan niet demokratisch, heeft getrokken. Dat zien we op kleine (binnenlandse) en op grote (wereld)schaal.
Ik beperk me hier tot de relatief bescheiden schaal van ons land, waar nogal wat problemen die om een gecoördineerde aanpak vragen, de grenzen van gemeenten en provincies overschrijden.

Denk aan de stijging van de waterstanden in rivieren, en van het IJsselmeer als de ‘Deltaplannen’ doorgaan: die laten zich niet binnen een gemeente en zelfs niet binnen één provincie oplossen.
Of neem de volkshuisvesting. De wethouders van Zwolle en álle omliggende gemeenten hebben de afgelopen jaren eindeloos woningbouwplannen gemaakt, om allemaal flink te groeien. Stel dat de provincie Overijssel echt sturend zou hebben opgetreden en duidelijk zou hebben gemaakt dat niet al die mooie plannen tegelijk te verwezenlijken waren, omdat de meeste mensen nu eenmaal maar op één plaats tegelijk gaan wonen, of in de ene stad of in de andere. En stel dat ze een flinke streep door sommige van die plannen had gezet – wat hartstikke mooi en slim zou zijn geweest, maar helaas, zelfs dat zat er niet in. Maar stel. Dan nog zou er niks zijn afgestemd met gemeenten die maar een paar kilometer verderop liggen, maar wel in Gelderland, Drenthe of Flevoland.
Bij het plannen van bedrijventerreinen is het nog droeviger. Is bij de woningbouwplannen er weliswaar de klad in gekomen en zijn allerlei projecten vertraagd – dáár worden de terreinen die nu al braak liggen gewoon in een wat trager tempo volgebouwd en worden andere gebieden gelukkig gespaard. Maar die bedrijventerreinen en kantorenlocaties waar miljoenen in is geïnvesteerd… dat komt nooit meer goed. Weggegooid geld. We betalen een enorme prijs voor het gebrek aan coördinatie op een voldoende schaalniveau.

De gangbare oplossing voor dit soort afstemmingsproblemen die bestuurders in dit land hebben gekozen is: samenwerking. Over gemeenschappelijke regelingen, netwerkconstructies en allerlei andere vage samenwerkingsverbanden heb ik in mijn weblog Thorbecke 2.0 geschreven: “Maximale speelruimte voor hen die er zich thuis voelen. Een doolhof voor wie wat gedaan wil krijgen, een verantwoordelijke wil aanspreken of democratische controle wil uitoefenen.” Onze provinciale afdeling heeft het in het concept verkiezingsprogramma over “regionale overlegorganen waar wethouders onder elkaar de zaken regelen, de gemeenteraden hun controlerende rol nauwelijks kunnen invullen en burgers het nakijken hebben”.
Dat is dus geen goede oplossing. En het heeft ook niet gewerkt. Zie de problemen rond leegstand van kantoren en de braakliggende terreinen waar ooit futuristische bedrijventerreinen zouden komen…

Er zit niets anders op dan de schaal waarop de problemen zich voordoen te volgen. Schaalvergroting dus. Gemeentelijke herindelingen en samenvoegen van provincies en/of waterschappen zijn misschien niet populair, maar wel logisch.
Alleen: hoe hoger het schaalniveau van de problemen, hoe indirecter de demokratische invloed op de organen die ze moeten bestrijden. Eerder heb ik geconcludeerd dat demokratie eigenlijk alleen echt functioneert op kleine schaal: de kleine demokratie noem ik dat. Maar de problemen waar we voor staan eisen gewoon om een aanpak op een hoger niveau. We zullen het indirecte karakter van de demokratie in zulke gevallen dus voor lief moeten nemen.

En moeten compenseren. Ik zie twee mogelijkheden.
Op de eerste plaats kan binnen grotere gemeenten echte demokratie gestalte krijgen op het niveau van de wijk of het dorp. Ik pleit voor de wijk als een soort basisdemokratie. In Zwolle zijn we al een eind op weg met wijkgericht werken (met o.a. zogeheten wijkbudgetten) en in de komende tijd zijn de eerste voorzichtige stappen voorzien in het overhevelen van een deel van het ‘budgetrecht’ van  de gemeenteraad naar de wijken. In een brochure uit 2008 heb ik samen met toenmalig fractievoorzitter Theo Profijt een aantal ingrediënten voor verdere uitbouw van de wijkdemokratie op een rij gezet in een brochure Wijkwerk.
Op de tweede plaats kan indirekte demokratie worden gecompenseerd door gebruik te maken van de mogelijkheden die internet biedt. Zoals nu ‘interactieve beleidsvorming’ veelal vorm krijgt in informeel overleg met verschillende belangengroeperingen die zichzelf die status hebben gegeven, zo kan ook via internet beleid interactief worden gevormd… en ook dan kunnen belanghebbenden zichzelf als zodanig beschouwen en besluiten individueel of namens een groep mee te doen.

Toegegeven: ik stip de compenserende gedachten maar kort aan. Dat maak ik later nog eens goed.

Ook toegegeven: dit werkt zo niet op Europees of op wereldniveau, alleen al vanwege de taalbarrières.
Maar dat op de relatief bescheiden schaal van ons land de grenzen van gemeente en provincies te krap zijn voor de problemen waar we voor staan – daar valt om te beginnen wat aan te doen.

Creatief bezuinigen

Lastenverzwaringen zijn taboe in de Zwolse gemeenteraad. Zelfs een onderzoek naar de mogelijkheden om de inkomsten van de gemeente te vergroten door bijvoorbeeld maatschappelijke kosten in rekening te brengen wordt afgewezen, door partijen ter rechterzijde met iets harder hoongelach dan door pvda en christenunie. Zelf zoeken deze coalitiepartijen onder aanvoering van hun vrienden van de vvd het liever in ‘creatieve oplossingen’. Laten we eens kijken hoe creativiteit zonder groenlinkse inbreng eruitziet.

De vvd langs de creativiteitsmeetlat: ‘Sta open voor innovatieve voorstellen om de bezuinigingsopgave in te vullen. Beperk termijnen voor ondersteuning en beperk tevens het aantal partijen dat ondersteuning krijgt. En formuleer duidelijke opdrachten. Dan benut je de creativiteit van de stad.’
Lekker concreet hè? Je stelt je open, je verleent minder subsidie maar je formuleert wel een duidelijke opdracht – dan komt de creativiteit vanzelf. Ja, bij anderen! Die moeten gewoon maar zien hoe ze de eindjes aan elkaar knopen en jou aan bezuinigingsplannetjes helpen die je zelf kennelijk niet kunt verzinnen. Lekker creatief bent u, meneer De Heer… in het afschuiven van de verantwoordelijkheid waarvoor de kiezers u naar de raad hebben afgevaardigd.

Onze vrienden van de pvda zijn dan toch een stuk creatiever. Die weten precies hoe je die ‘creatieve bezuinigingsideeën’ in de stad verzamelt: dat doet… ‘onze ideeënmakelaar’!

De voorman van de christenunie heeft meer en fraaiere woorden nodig om anderen de kastanjes uit het vuur te laten halen: ‘Definieer nieuwe verantwoordelijkheidsverhoudingen, als effect van een nieuwe rolopvatting en als effect van de mogelijkheden van maatschappelijk aanbesteden.’ Kostelijk was zijn antwoord op een interruptie van groenlinkszijde om wat concreter te worden. Helaas is het debat over de bezuinigingen niet meer online terug te bekijken (een samenvatting en de tekst van de betogen zijn wel nog te vinden op gemeenteraadzwolle.nl). Maar het moet iets geweest zijn in de trant van deze niet uitgesproken passage uit de bijdrage van de heer Van Boven:
‘Vooral de andere verantwoordelijkheidsverhoudingen zijn belangrijk. Moet de gemeente blijven doen, wat ze nu doet. Zijn er niet anderen die ook een verantwoordelijkheid hebben. Wat is, op dit punt, de betekenis van samen de stad maken. Is het zo vanzelfsprekend dat de gemeente bij goede initiatieven vanuit de samenleving met de geldbuidel rammelt. De gemiddelde burger heeft dat idee wel.’
Veelzeggend zijn de ontbrekende vraagtekens: het gaat immers om puur retorische vragen: ‘anderen’ hebben ook een verantwoordelijkheid. ‘Samen maken we de stad’, dat wil in deze gedachtegang zeggen: anderen doen dat. Ik noem dat gewoon: afschuiven.

Want daar komt al dat geblabla over creatieve oplossingen op neer: ordinair afschuiven. En wat is het gevolg als de gemeente iets niet meer uit de gemeenschappelijke pot betaalt, maar anderen ervoor laat opdraaien? Dat de lasten voor die anderen… zwaarder worden.

Thorbecke 2.0

“Gemeenten zien geen heil in van bovenaf opgelegde blauwdrukken voor de toekomst van bestuurlijk Nederland”

“Per taak en per regio moet gekeken worden naar maatwerk; daarbij is samenvoeging van gemeenten niet uitgesloten.”

Hier zijn duidelijk bestuurders aan het woord die geen zin hebben om orde op zaken te stellen in de chaos van bestuurlijke constructies die dit landje teistert. Al vanaf mijn entree in de lokale politiek valt mij op dat we als gemeente bijna geen besluit kunnen nemen waaraan een substantieel prijskaartje hangt, of er is minstens één, maar meestal toch wel een tweetal andere overheden bij betrokken die een flinke duit in de zak moeten doen om het een of ander voor elkaar te krijgen. Ik leefde als argeloos burger nog in de veronderstelling dat de gemeente gewoon zijn eigen rotondes en bruggen betaalt, de provincie provinciale wegen beheert en het waterschap zorgt dat we allemaal droge voeten houden. Maar nee hoor, als we het ingewikkeld kunnen maken, waarom zouden we het dan eenvoudig doen? Het moet niet te overzichtelijk worden voor de gewone burger, hè?

Bovenstaande citaten zouden de communis opinio weergeven tijdens een regionale VNG-bijeenkomst afgelopen week in Kampen. Aanleiding voor deze bijeenkomsten is de resolutie ‘Het perspectief van gemeenten’, die het VNG-congres niet overleefde. Typisch uitspraken van mensen die het wel handig vinden, die ‘bestuurlijke drukte’ waarin zij lekker ongestoord hun gang kunnen gaan. Ongestoord wil zeggen: met zo min mogelijk democratische controle. Met maatwerk bedoelen ze namelijk: samenwerkingsconstructies waar noch provinciale staten noch gemeenteraden al te veel bemoeienis mee hebben. De bezuinigingen die er aan komen worden daar ineens een heel handig argument voor: die zullen haast vanzelf wel leiden tot ‘verdergaande vormen van samenwerking’.

Maar vooral geen blauwdrukken waarin nu eens helder de verschillende taken en verantwoordelijkheden worden toebedeeld aan democratisch gelegitimeerde organen met een schaalgrootte die past bij de reikwijdte van hun functie in het geheel! Nee, liever vasthouden aan die blauwdruk van Thorbecke van meer dan anderhalve eeuw geleden! Dat huis, dat we inmiddels zo hebben uitgewoond dat een normaal mens denkt dat-ie in een tekening van Escher terecht is gekomen. Daar loop je voortdurend van het kastje naar de muur, daar kom je steeds in een vicieuze cirkel terecht, daar zet het perspectief je lekker op het verkeerde been. Maximale speelruimte voor hen die er zich thuis voelen. Een doolhof voor wie wat gedaan wil krijgen, een verantwoordelijke wil aanspreken of democratische controle wil uitoefenen.

Het is toch mooi handig als je als bestuurders, zeg, enkele tientallen miljoenen hebt te verdelen omdat je wat aandelen van de hand hebt gedaan, en dan samen met een boel medebestuurders uitonderhandelt wie wat waaraan besteedt? Als je dan verantwoording moet afleggen tegenover de daartoe gekozen volksvertegenwoordigers, zeg je gewoon: ja, aan dat de uitkomst van dat complexe proces van onderhandelen met al die verschillende partners kun je natuurlijk niets meer veranderen; dan is het einde zoek.
En dan heb ik het maar niet over de lappendeken aan regio’s en samenwerkingsverbanden waar nauwelijks een gekozen volksvertegenwoordiger naar omkijkt. Dat is helemaal een vrijplaats voor de blauwdrukhaters.

Mij dunkt: beter een overzichtelijk nieuw ontwerp dan de zoveelste verbouwing aan de bouwval van Thorbecke.

Motie

De raad van de gemeente Zwolle in vergadering bijeen in de week dat in Den Haag een marionettenregering is aangetreden waarvan Geert Wilders de touwtjes in handen heeft,

overwegende dat

• het college van Zwolle, waarin pvda, cda, vvd en cu vertegenwoordigd zijn, participatie hoog in het vaandel heeft staan blijkens het collegeprogramma (maar ja, papier is geduldig),
• de steunpilaar van het nieuwe kabinet juist een hele bevolkingsgroep systematisch uitsluit en tot zondebok maakt van problemen in de samenleving, ondanks alle mooie bewoordingen van Wilders’ coalitiepartners om te schade te beperken (of enkel om de schijn op te houden eerzame democratische partijen te zijn die niets van doen hebben met zo’n oproerkraaier; of willen ze eigenlijk alleen maar proberen zoveel mogelijk pvv-stemmen terug te winnen?),
• de nieuwe regering onevenredig zware bezuinigingen zal doorvoeren, waardoor de gemeentelijke huishouding buitensporig zwaar onder druk komt te staan (overigens is het overeengekomen bezuinigingsbedrag een flagrante vorm van kiezersbedrog door Geert Wilders van de partij voor de vrijheid om lekker zijn gang te kunnen gaan; maar ach, wie zou hem op de ledenvergadering tot de orde kunnen roepen?),

van oordeel dat

• we koste wat het kost moeten voorkomen dat er tweespalt in de Zwolse samenleving ontstaat, aangezien dat enkel leidt tot persoonlijke drama’s, sociale ellende en alle maatschappelijke kosten van dien (en dan heb ik het maar niet over de kramp die alle welwillende landgenoten voelen als er weer eens een onzinnig plan de wereld in wordt geslingerd enkel en alleen om moslims in de hoek te zetten en/of de linkse mensheid – een kerk zijn we bij mijn weten nooit geweest – op de kast te jagen),
• het ondemocratische en gevaarlijke gedachtegoed van Geert Wilders net als het fascistische zo’n tachtig jaar geleden van kwaad tot erger zal gaan en enkel kan leiden tot inhumane maatregelen en acties, een sociale en democratische samenleving onwaardig (en een christendemocratische ook, dunkt me, al is me niet zo duidelijk wie nou de echte christendemocraten zijn, Verhagen en de zijnen of Klink cum suis),
• het economisch herstel in de knop wordt gebroken, waarvan de zwakkeren in de samenleving extra de dupe zijn (zodat Geert Wilders weer kan roepen: zie je wel, ze zijn oververtegenwoordigd in de kaartenbakken vol uitkeringstrekkers), terwijl de bonusstapelende veroorzakers van de crisis buiten schot blijven (hun villasubsidie is onaantastbaar, aan de huurtoeslag kan natuurlijk wel worden gemorreld),

roept het college op

• aan de regering-Wilders kenbaar te maken dat de gemeente Zwolle bewust heeft gekozen voor een beleid van participatie en mijlenver afstand neemt van elke openlijke of onderhandse poging groepen in de samenleving uit te sluiten op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook (zoals artikel 1 van onze grondwet er zo lekker ruimhartig aan toevoegt),
• in het kader van het participatiebeleid alles in het werk te stellen om te voorkomen dat het verderfelijke gedachtegoed van de heer Wilders in de Zwolse samenleving tot wasdom komt (blijkens de verkiezingen voor het Europarlement waren zijn ideeën helaas al wel door de IJsseldijken heen gesijpeld),
• bij elke asociale maatregel van het nieuwe kabinet het ontwrichtende effect daarvan op de Zwolse gemeenschap te compenseren

en gaat over tot de orde van de dag.

Toelichting:
Een column is een vrijplaats waar ook een politicus artistieke onschendbaarheid geniet. Er zal dan ook geen enkele gelijkenis te bespeuren zijn tussen bovenstaande tekst en welke motie dan ook van de GroenLinksfractie in de Zwolse gemeenteraad.

Vingeroefening

Wat ben jij een rund, zeg! Je hebt op Wilders gestemd – zo, jij wordt belazerd, man. En je mag er niet eens bijstaan!
Ik zal het je uitleggen, stomkop, in woorden van niet meer dan drie lettergrepen. Let op mijn woorden: al die dingen waarom jij op Wilders rekent, daar komt niks van terecht. Of meneer nou in de regering komt of als stuurman aan de wal blijft blèren, hij krijgt niks voor elkaar van wat jij had gewild.

Jij wilt dat je eigen risico voor je ziektekosten niet omhoog gaat, hè? Komt niks van in. D’r moet namelijk bezuinigd worden, snap je. En als je bij de vvd of het cda zit, dan doe je dat door de lasten voor de kleine man gewoon te verzwaren. Niks bezuinigen: meer binnenhalen. En jij mag het ophoesten. En denk je nou dat Wilders dat kan tegenhouden? Het is met zijn tweeën tegen één. En meneer is allang blij dat hij met de grote jongens mag meedoen. Ach, als je met zijn drieën samenwerkt is het een kwestie van geven en nemen hè? Herken je die smoes? Typisch zo’n politicus die moet verhullen dat hij je in de steek heeft gelaten.

Punt twee. Jij wilt niet dat je baas het makkelijker krijgt om jou te ontslaan. Nou, vergeet het maar! Je had net zo goed op de sp kunnen stemmen – evenveel kans dat het lukt om het ontslagrecht te houden zoals het is. Eindelijk zien vvd en cda hun kans schoon om het ontslagrecht te ‘versoepelen’, zoals ze dat zo mooi noemen. Ze bedoelen: verkwanselen. Je houdt gewoon geen recht meer over en je baas krijgt alle recht om je, een twee drie hup, te ontslaan wanneer hij je kwijt wil. Goed voor de economie! Vindt Wilders eigenlijk wel een goed argument van vvd en cda. En als-ie dat nou slikt, mag hij fijn meepraten in of met de regering. Daar moet je wat voor over hebben, hè? Snap je? En dan ben jij gewoon de lul, zoals altijd. Maar nou heb je het zelf gedaan.

Kun je er nog eentje aan? Komt-ie. Pas op, wordt een linkse directe hoor.
Jij wilt op je 65ste gegarandeerd met pensioen. Lou loene. Willen vvd en cda gewoon niet hebben. En zij zijn met zijn tweeën. Weet je nog, die aow vanaf 65, dat was Wilders’ “enige breekpunt bij de formatie van een kabinet.” Nou, zie je al in dat die man gewoon net zo’n politicus is als al die anderen? Voor de verkiezingen mooie praatjes. En als ze eenmaal het pluche ruiken, dan draaikonten ze net zo lang tot ze erop zitten. En jij domme kiezer, jij hebt net als bij al die andere Haagse types gewoon het nakijken!

O, je bent al tevreden als er geen hoofddoekjes meer op straat lopen. Nou, ik help het je hopen, man. Want als het erop aankomt, dan zijn die lui van de vvd en het cda ineens vreselijk correct. Islamieten dat zijn gelovigen en kom je aan gelovigen, dan kom je aan het cda. Die hoofddoekjes, die horen nou een keer bij hun godsdienst, en dat is heilig voor het cda. Snap je. Dat moet je respecteren. En bij de vvd zijn ze liberaal. Dat betekent dat iedereen zijn gang moet kunnen gaan. Ook als je graag met een hoofddoekje rondloopt. Moeten ze toch gewoon zelf weten? Jij mag lekker in je afgezakte spijkerbroek reclame lopen maken voor je merk onderbroek, zij mogen met zo’n vod om de kop drie meter achter hun man aan sjouwen. Tja, tegen zoveel logica had meneer niks in te brengen. Ik kan effe niet zo snel bedenken hoe hij zich daar uit zwetst, maar dat gaat-ie vast proberen. Let op mijn woorden, sukkel.

Ja, sukkel zeg ik, want jij dacht in het stemhokje dat die schreeuwlelijk wel zou doen wat hij beloofde. Nou zie je wat een blunder je hebt gemaakt. Je bent er met open ogen ingetrapt. Die fractievoorzitter van de pvv is gewoon een politicus, een echte doortrapte, mediageile, zakkenvullende politicus, die lekker meer dan een ton verdient als Kamerlid en jou achter je rug om uitlacht: jij hebt niks en hij heeft het allemaal mooi voor elkaar.

Uitgedaagd door Bas Heijne, Wie populisme niet snapt, verliest het debat; in NRC, Opinie, 6 september 2010:
“… net als de taal van het populisme, van de dagelijkse praktijk uitgaan, dingen bij de naam durven noemen, speels en uitdagend, zuigend en aanvallend zijn. Minder beginselen, graag, en wat meer passie.”

Genieten van het leven

De echte wereld wint het van de virtuele wereld. Er gaat toch niets boven de zon op je huid, muziek en theater in de open lucht en de kleuren van moeder natuur op je netvlies. Daar kan het internet niet tegen op.

In één opzicht maakt het niet uit of je in de echte of de virtuele wereld rondwandelt: de meeste mensen klagen wat af zeg. Het gemiddelde internetforum is al net zo erg als een wijkplatform in pakweg de Zwolse binnenstad. Afgaand op wat je daar hoort is er echt helemaal niets leuks aan het leven: er zitten je alleen maar dingen of medemensen dwars, anderen – vooral overheden – regelen alles hopeloos, communicatie is steevast een puinhoop en… de spreker/schrijver weet het allemaal veel beter!
Je zou subiet een einde maken aan je leven… als je niet lekker de zon in zou kunnen, op een terrasje genieten van de zomerzwoelte en een biertje, zwemmen in een plas, meelopen met een theatervoorstelling in diezelfde binnenstad!
O ja vreselijk: het festival heeft z’n logo her en der op de fonkelnieuwe bestrating gespoten, moet volgend jaar echt absoluut streng worden verboden, en het verbod streng gecontroleerd, en de controleurs in de gaten gehouden, evenals de kosten, nou ja de subsidie moet sowieso worden ingetrokken, want zo’n festival geeft eigenlijk alleen maar overlast – ach na een regenbuitje zijn de graffiti weggespoeld, gelukkig hechten de herinneringen beter!

Mag ik over één ding trouwens ook even klagen: het evenementenbeleid. Ja, daar is ook beleid voor. En dat dicteert dat evenementen er niet zijn om gewoon lekker van te genieten. Nee, evenementen zijn er om het culturele profiel van de stad Zwolle te verbeteren. Daar kan ik me nou over opwinden! Weet je, dat gemeentebestuur waar ik deel van uitmaak, dat kan me wat. Al verordonneren ze nog zo vaak dat cultuur er niet is om van te genieten: ik doe het lekker toch!
Ik heb gezegd wat ik heb gezegd.
(En nou ga ik weer lekker naar buiten.)

o ja, ook nog een post scriptum: ze gaan dat evenementenbeleid in de toekomst ook nog “dynamiseren” – mooi voorbeeld van framing lijkt me: klinkt alsof er veel schwung in komt, maar let op: straks wordt er nog minder getolereerd!

Zakelijk kabinet

Beste mevrouw Van Oranje Nassau,

Als democraat en burger van dit land maak ik me zorgen over de uitslag van de verkiezingen van afgelopen week. Het land is – midden in een zware economische en ecologische wereldcrisis – zwaar verdeeld, een fundamenteel ondemocratische groepering heeft veel stemmen behaald en er lijken alleen instabiele regeringen mogelijk, samengesteld uit partijen die het ternauwernood met elkaar kunnen vinden. Ik vind dat deze bijzondere situatie om een bijzondere oplossing vraagt. Daarom richt ik mij tot jou, ook al ben ik tegen jouw functie en al helemaal tegen de rol die jij bij het vormen van een nieuwe regering speelt. Maar aangezien jij er nu eenmaal toe doet in dit proces, geef ik jou ongevraagd het dringende advies om een zakelijk kabinet te laten formeren.

Mijn voorstel is om alle partijen die tien of meer zetels hebben behaald te vragen één of twee van de beste mensen uit hun achterban naar voren te schuiven om samen een zakelijk kabinet te vormen. Deze bestuurlijke elite van Nederland kan dan alles doen wat noodzakelijk is om ons land door de crises heen te loodsen. Daarbij zal het steeds per maatregel een – liefst flinke – meerderheid moeten zien te vinden in het democratisch gekozen maar politiek hopeloos verdeelde parlement. Omdat dit zakelijke kabinet niet gebonden is aan coalitieafspraken kan er hopelijk toch een enigszins consistent beleid worden gevoerd, terwijl het toch democratisch wordt gelegitimeerd, iets wat met een kleine meerderheidsregering nauwelijks het geval zou zijn (geen van de partijen heeft zich tevoren duidelijk uitgesproken voor een coalitie die er nu wellicht uitrolt).

Mochten de partijen ‘jouw’ initiatief voor een zakelijk kabinet frustreren door partijvazallen af te vaardigen, laat mij dat dan even weten via deze blog. Mijn vrienden en ik willen best een avondje opofferen om wat mensen uit ons eigen netwerk in te schakelen die wel bereid zijn het land te redden.

Tot slot maak ik van de gelegenheid misbruik om je te vragen na de formatie van de noodzakelijke regering je eigen functie op te heffen. Maak je geen zorgen over de adressant aan wie ik een toekomstige noodkreet zou moeten richten. Daar vind ik heus zelf wel een oplossing voor.

Kleine demokratie

Demokratie heeft baat bij kleinschaligheid. Of misschien durf ik wel te beweren dat demokratie alleen fatsoenlijk kán functioneren op beperkte schaal.
Het omgekeerde is in elk geval waar: op grote schaal werkt demokratie zeker niet. Denk aan de Verenigde Naties, waar vertegenwoordigers namens de afgevaardigden van de vertegenwoordigers van het volk met elkaar praten. Heeft iemand het gevoel dat hij of zij daar vertegenwoordigd is?

Op kleine schaal werkt demokratie uitstekend. Niet voor niets was het klassieke Athene opgedeeld in ‘demen’ waar via een ingenieus systeem (bijna) iedereen een keer in zijn leven actief bij het ‘wijkbestuur’ betrokken was. Mensen kenden elkaar, spraken elkaar op het marktplein, discussieerden tijdens feestjes bij een beker wijn nog eens verder over de belangrijkste politieke kwesties en vertrouwden elkaar.
Volgens mij is elkaar kennen, met elkaar van gedachten kunnen wisselen, maar in elk geval elkaar (kunnen) vertrouwen een voorwaarde voor een goed functionerend demokratisch systeem.
In de meeste lokale verenigingen gaat dat ook zo. De leden kennen elkaar voor een flink deel, ze kennen ook de mensen die in bestuur en commissies zitten min of meer, ze kunnen er dan ook uit eigen waarneming op vertrouwen dat die leden in de bestuursorganen het wel goed zullen regelen. Soms vertrouwen ze het allemaal zo goed, dat ze geen enkele behoefte hebben om zelf tijdens een ledenvergadering of anderszins een oogje in het zeil te houden. Als voorzitter van een badmintonvereniging vind ik dat er helemaal geen sprake is van een ‘kloof’ tussen leden en het bestuur, ook al is dat de facto maar door een paar leden gekozen.

Als volksvertegenwoordiger op gemeenteschaal vind ik dat al een stuk ingewikkelder. Ik ken grote delen van de GroenLinksstemmers die ik vertegenwoordig helemaal niet (en omgekeerd). Ik spreek er best heel wat tijdens allerlei bijeenkomsten, ledenvergaderingen, verjaarsfeestjes, campagne-acties, raadsvergaderingen en ga zo maar door. En ze weten me zo nodig heus te vinden als er wat aan de hand is in de stad. Maar vertrouwen opbouwen loopt voor het grootste deel niet via rechtstreeks contact en communicatie. Meestal zitten er media tussen (als er al over je bericht wordt en als die media de mensen weten te bereiken). Die afstand alleen al ‘verdunt’ de demokratie. En dan heb ik het in dit verband maar helemaal niet over alle andere problemen die de mediacratie aankleven (op tv kun je daarvan zo vlak voor de Tweede Kamer verkiezingen afschuwelijke staaltjes van zien).
Mijn stelling is dat alleen op buurt- of wijkniveau demokratie nog echt goed kan werken: mensen komen elkaar tegen op het schoolplein, in de supermarkt of voor het gebedshuis en kunnen rechtstreeks contact hebben met degenen die hen besturen of vertegenwoordigen. Zo krijgen ze de kans vertrouwen in elkaar op te bouwen. En zo zullen mensen met een gerust hart het bestuur voor een tijdje aan anderen overlaten.